Khi đi xem mẫu gạch ốp lát tại các showroom hoặc cửa hàng vật liệu xây dựng, nhiều khách hàng cảm thấy bối rối trước hàng trăm mẫu mã trưng bày. Nhiều người thường truyền tai nhau các mẹo dân gian như gõ tay nghe tiếng kêu, nhìn màu sắc xương gạch hay nhỏ nước lên bề mặt để đánh giá gạch tốt hay xấu. Những cách kiểm tra này có thực sự chuẩn xác về mặt kỹ thuật không?
Trong công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng hiện đại, chất lượng của một viên gạch phụ thuộc vào quy trình phối liệu, lực ép, nhiệt độ nung và tiêu chuẩn kiểm soát sai số xuất xưởng. Bài viết dưới đây sẽ chỉ ra những hạn chế của các phương pháp cảm tính và hướng dẫn những chi tiết kỹ thuật thực tế mà người mua có thể tự kiểm tra khi xem mẫu.
1. Những mẹo cảm tính truyền miệng và góc nhìn kỹ thuật
- Gõ tay nghe tiếng đanh hay trầm: Âm thanh khi gõ vào viên gạch chịu ảnh hưởng lớn bởi độ dày của viên gạch, kích thước viên và cách bạn cầm giữ viên gạch khi gõ. Một viên gạch dày 10mm tiếng kêu sẽ khác viên gạch mỏng 8mm dù cùng làm từ một chất liệu. Âm thanh chỉ giúp phát hiện sơ bộ những viên gạch đã bị nứt rạn ngầm bên trong, không thể dùng làm thước đo chuẩn cho chất lượng cơ lý tổng thể.
- Nhìn màu sắc đáy xương gạch: Nhiều người cho rằng chỉ có xương màu trắng xám mới là gạch tốt, còn xương đỏ là gạch kém. Thực tế, màu sắc của xương gạch phụ thuộc vào thành phần mỏ đất sét và hàm lượng oxit sắt trong nguyên liệu thô tại từng vùng mỏ. Tiêu chí quan trọng nhất của xương gạch là độ hút nước (Eb) và độ bền uốn, chứ không phải màu sắc của đất.
- Nhỏ nước tùy tiện lên mặt sau viên gạch: Thử nghiệm độ hút nước chuẩn mực trong phòng thí nghiệm (theo TCVN/ISO) đòi hỏi mẫu phải được sấy khô hoàn toàn ở nhiệt độ quy định, cân khối lượng trước và sau khi luộc trong nước sôi. Việc nhỏ vài giọt nước tại chỗ khi viên gạch đang bảo quản trong môi trường ẩm của kho bãi chỉ cho thấy tốc độ thấm mao dẫn tức thời, không phản ánh chính xác chỉ số độ hút nước của sản phẩm.
2. 6 tiêu chí thực tế có thể kiểm tra trực tiếp khi xem mẫu
Thay vì phán đoán cảm tính, dưới đây là những thông tin có thể xác minh trực tiếp trên sản phẩm và bao bì:
1. Thông tin nhãn mác trên bao bì thùng gạch
Một thùng gạch chính phẩm luôn thể hiện rõ ràng: Tên nhà sản xuất, phân hạng sản phẩm (Loại 1/Grade 1/A), tiêu chuẩn công bố (TCVN hoặc ISO), ngày sản xuất và quy cách đóng gói (số viên/thùng, số m²/thùng).
2. Mã màu (Shade/Tone) và Mã kích thước thực tế (Caliber)
Nếu nhà sản xuất sử dụng hệ shade/caliber, nên kiểm tra và ưu tiên các thùng dùng cho cùng khu vực lát có thông tin tương thích theo hướng dẫn của hãng. Cần lưu ý rằng cách ghi mã màu và kích cỡ thực tế có thể khác nhau tùy từng thương hiệu; việc nắm rõ thông tin này giúp hạn chế tình trạng lệch sắc độ màu hoặc chênh lệch kích thước khi lát cạnh nhau.
3. Kiểm tra độ phẳng bằng cách úp mặt hai viên gạch
Người mua có thể quan sát nhiều viên cạnh nhau hoặc đặt tiếp xúc bề mặt để phát hiện sơ bộ dấu hiệu cong/vênh bất thường. Tuy nhiên, việc xác định sản phẩm có đạt chuẩn kỹ thuật hay không phải dựa vào dung sai và tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất, không nên xem việc quan sát tại showroom là phép thử kỹ thuật chính thức.
4. Quan sát bề mặt men dưới ánh sáng nghiêng
Đặt viên gạch nghiêng góc khoảng 45 độ dưới ánh đèn rọi để quan sát lớp men. Bề mặt men tốt sẽ mịn màng, lớp men phủ đều tới mép cạnh, không có hiện tượng rỗ lỗ kim li ti (pinholes) hoặc các vệt gợn sóng bất thường.
5. Độ sắc nét của cạnh mài (Rectification)
Dùng tay vuốt nhẹ dọc theo 4 cạnh viên gạch. Cạnh gạch mài chuẩn sẽ thẳng, không bị mẻ dăm hạt bắp dọc mép cắt. Cạnh cắt sắc sảo cho phép thợ thi công ghép các đường ron nhỏ và sắc nét.
6. Khả năng hỗ trợ bù hàng cùng lô từ đơn vị cung cấp
Hỏi trước nhà cung cấp về chính sách xử lý nếu công trình thiếu 2 - 3 thùng gạch: kho có còn lưu trữ hàng cùng lô mã màu (shade) đó hay không? Đây là chi tiết thực tế quyết định sự suôn sẻ của quá trình hoàn thiện.
3. Tóm lại
Một viên gạch chất lượng tốt cho ngôi nhà của bạn là sản phẩm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp với công năng sử dụng, có thông tin nguồn gốc rõ ràng, kích thước đồng đều và được hỗ trợ dịch vụ cung ứng chu đáo từ nhà phân phối.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về các tiêu chí chọn gạch phù hợp ngân sách tại bài viết vì sao gạch 60x120 chênh giá, hoặc tham khảo tổng thể các giải pháp vật liệu tại giải pháp gạch ốp lát, chuyên mục gạch 60x120 và gạch chống trơn.
Cần hỗ trợ xem mẫu thực tế và kiểm tra chất lượng gạch?
Quý khách hàng và nhà thầu có thể liên hệ Huỳnh Ngô để trao đổi khả năng xem mẫu và tư vấn theo nhu cầu thực tế của từng dự án.